Giải quyết tranh chấp thừa kế

Thừa kế là quyền của người để lại di sản và quyền của người nhận di sản. Trên thực tế việc tranh chấp thừa kế diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là trong trường hợp người để lại di sản không để lại di chúc. Với bài viết sau đây, luật Innosight sẽ giúp quý vị hiểu thêm thông tin pháp luật về tranh chấp thừa kế và giải quyết tranh chấp thừa kế.

Khái niệm

Tranh chấp thừa kế là tranh chấp do phát sinh mẫu thuẫn, bất đồng về lợi ích giữa các bên trong quan hệ thừa kế. Trong quan hệ thừa kế đó, quyền sở hữu tài sản của người mất được chia thừa kế lại cho những người thừa kế. 

Trong thực tiễn thi hành pháp luật, tranh chấp thừa kế thường có các loại tranh chấp về hàng thừa kế, tranh chấp về chủ thể thực hiện nghĩa vụ của người để lại di sản, tranh chấp về di sản thừa kế, tranh chấp về việc phân chia di sản thừa kế.

Giải quyết tranh chấp thừa kế là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trên cơ sở các quy định pháp luật nhằm giải quyết các mâu thuẫn, bất động của các bên trong quan hệ thừa kế. 

Quyền thừa kế

Người thừa kế phải là cá nhân còn sống tại thời điểm mở thừa kế hoặc được sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Đối với trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân thì tại thời điểm mở thừa kế, người thừa kế đó phải đang tồn tại.

Cá nhân có quyền lập di chúc cho người người thừa kế nhằm định đoạt tài sản của mình. Mọi cá nhân đều có quyền bình đẳng trong việc để lại tài sản của mình cho người khác và quyền được hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Phương thức giải quyết tranh chấp

Thương lượng

Thương lượng là phương thức giải quyết đầu tiên được áp dụng khi xảy ra tranh chấp, được thể hiện ở việc các bên chủ động gặp nhau, bàn bạc và thỏa thuận về phương án giải quyết mâu thuẫn về thừa kế.

Pháp luật hiện hành không quy định thương lượng là phương thức giải quyết bắt buộc mà các bên phải lựa chọn. Do đó, các bên tranh chấp có lựa chọn áp dụng hoặc không áp dụng thương lượng cũng như kết quả của thương lượng không hề có sự điều chỉnh, ràng buộc của các quy định pháp luật. Tất cả đều vào phụ thuộc vào ý chí tự giải quyết và tự thực hiện kết quả  của cuộc thương lượng của các bên.

Hòa giải

Hòa giải là phương thức giải quyết tranh chấp thông qua một bên thứ ba có thể là cá nhân hoặc tổ chức làm trung gian, hỗ trợ các bên tìm ra phương hướng giải quyết tranh chấp. Hòa giải cũng là phương thức giải quyết mà không chịu sự điều chỉnh của pháp luật, được thực hiện hoàn toàn dựa trên ý chí của các bên trong quan hệ tranh chấp.

Khác với phương thức thương lượng thì hòa giải được thỏa thuận lựa chọn một bên trung gian, độc lập đứng ra để đưa ra các lời khuyên về quyền, nghĩa vụ của các bên. Ý kiến của bên thứ ba trung gian chỉ có tính chất tham khảo, không bắt buộc các bên phải thực hiện. Kết quả của phiên hòa giải là sự thỏa thuận của các bên tranh chấp, không mang tính bắt buộc. Đây là phương thức khá phổ biến bởi tính mềm dẻo, linh hoạt và tiết kiệm chi phí cho các bên.

Giải quyết tranh chấp thừa kế tại Tòa án

Tòa án là phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả nhất do Tòa án là cơ quan đại diện quyền lực của nhà nước. Quy trình giải quyết tranh chấp phải tuân thủ theo các quy định của pháp luật tố tụng.

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp tại Tòa:

• Tòa án nhân dân cấp huyện có bất động sản: giải quyết tranh chấp có liên quan đến bất động sản;
• Tòa án nhân dân cấp huyện tại nơi bị đơn cư trú: giải quyết tranh chấp không liên quan đến bất động sản, trừ trường hợp liên quan đến thừa kế có yếu tố nước ngoài.

bản án, quyết định của Tòa án được đảm bảo thi hành bằng hệ thống cơ quan thi hành án của nhà nước.

Hồ sơ yêu cầu giải quyết tranh chấp gồm có các giấy tờ sau:

• Đơn khởi kiện theo mẫu pháp luật quy định;
• Bản sao hợp lệ giấy tờ pháp lý của cá nhân các bên trong tranh chấp: Căn cước công dân, chứng minh nhân dân, Hộ chiếu còn hiệu lực (ít nhất phải đủ nguyên đơn, bị đơn)
• Bản sao hợp lệ Sổ hộ khẩu của các bên trong tranh chấp;
• Bản sao di chúc (nếu tranh chấp thừa kế có liên quan đến di chúc);
• Bản sao giấy tờ, tài liệu chứng minh quan hệ giữa người khởi kiện và người mất (người để lại di sản);
• Giấy tờ, tài liệu khác có liên quan đến tài sản tranh chấp,
• Tài liệu, chứng cứ chứng minh yêu cầu của nguyên đơn là hợp pháp;

Trình tự thực hiện việc giải quyết tranh chấp thừa kế tại Tòa:

Bước 1: Nguyên đơn nộp một bộ hồ sơ đã chuẩn bị như trên đến Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyền. 

Nguyên đơn có thể nộp hồ sơ trực tiếp hoặc nộp qua đường bưu điện;

Bước 2: Tòa án tiếp nhận và xem xét hồ sơ;

Nếu xét thấy hồ sơ hợp lệ và đủ điều kiện thụ lý thì Tòa ra quyết định thụ lý hồ sơ, yêu cầu nguyên đơn nộp Tạm ứng án phí.

Trường hợp hồ sơ không đáp ứng được các điều kiện thụ lý thì trả hồ sơ.

Bước 3: Tòa án sẽ tiến hành giải quyết hồ sơ;

Việc giải quyết tranh chấp được thực hiện dựa trên các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và luật nội dung và các văn bản hướng dẫn luật để giải quyết. Bước 4: Tòa án tiến hành thủ tục hòa giải, yêu cầu nguyên đơn cung cấp và giao nộp chứng cứ;

Bước 4: Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử; mở phiên tòa giải quyết.

Quyết định, bản án của Tòa án về việc giải quyết tranh chấp mang tính bắt buộc được đảm bảo thi hành bằng các chế tài pháp luật.

Trên đây là nội dung tư vấn do Luật Innosight trực tiếp biên soạn về vấn đề giải quyết tranh chấp thừa kế. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn nếu quý vị có bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến vấn đề này thông qua Tổng đài tư vấn pháp lý: 0961 349 060.

Bạn đang xem bài viết “Giải quyết tranh chấp thừa kế theo pháp luật hiện hành năm 2021” tại mục “Tin tức” trên website Inslaw.